Wywiad, anamneza, przesiew, MSE: słowniczek początkującego diagnosty

Wywiad diagnostyczny

Rozmowa, w której zbierasz informacje potrzebne do zrozumienia sytuacji pacjenta: co się dzieje, od kiedy, w jakim kontekście, z jakimi skutkami. To nie przesłuchanie ani ankieta — to prowadzona rozmowa z celem i strukturą: otwarcie, główne obszary, pogłębianie, domknięcie. Wywiad jest fundamentem całej diagnozy; wszystkie inne narzędzia go uzupełniają, żadne nie zastępuje.

Anamneza

Starsze, medyczne określenie na zbieranie historii — „wywiad chorobowy". W psychologii używane wymiennie z „wywiadem", czasem w węższym sensie: część rozmowy dotycząca przeszłości (historia trudności, leczenia, dzieciństwa i drogi życiowej). Gdy usłyszysz „zebrać anamnezę" — chodzi po prostu o rzetelną historię, najlepiej ułożoną na osi czasu.

Badanie stanu psychicznego (MSE)

Ustrukturyzowany opis tego, jak pacjent funkcjonuje TU I TERAZ, w trakcie kontaktu: wygląd, zachowanie, nastrój i afekt, mowa, tok myślenia, wgląd. Różnica względem wywiadu: wywiad to to, co pacjent OPOWIADA; MSE to to, co Ty OBSERWUJESZ. Pełny przewodnik z przykładami opisu znajdziesz we wpisie o badaniu stanu psychicznego.

Przesiew i kwestionariusz przesiewowy

Przesiew (screening) to szybkie sito: krótkie narzędzie, które wskazuje, czy dany obszar wymaga pogłębienia — nie stawia diagnozy. Kwestionariusz przesiewowy (np. PHQ‑9 dla nastroju) to lista pytań z punktacją; wynik to sygnał, nie wyrok. O tym, czym są te narzędzia i jak rozmawiać o nich z pacjentem, piszemy w przeglądzie kwestionariuszy.

Hipoteza diagnostyczna

Robocze przypuszczenie: „to może być X — sprawdźmy". Dobre hipotezy powstają już w trakcie rozmowy i są testowane pytaniami — także takimi, które mogłyby je obalić. Hipoteza to nie diagnoza: diagnoza wymaga pełnej oceny klinicznej, a u studenta pozostaje ćwiczeniem umysłu, nie rozstrzygnięciem.

Konceptualizacja przypadku

Piętro wyżej niż hipoteza: spójny model wyjaśniający, skąd problem się wziął, dlaczego teraz i co go podtrzymuje. Popularna rama to model 4P (czynniki predysponujące, wyzwalające, podtrzymujące, chroniące) — rozpisany krok po kroku we wpisie o konceptualizacji.

Superwizja

Regularna rozmowa z bardziej doświadczoną osobą o Twojej pracy: przypadkach, wątpliwościach, własnych emocjach w rozmowach. To nie kontrola ani ocena — to podstawowe narzędzie rozwoju i higieny zawodu, dostępne już na studiach.

Jak przećwiczyć to w MindCase

Pojęcia najlepiej układają się w praktyce: w MindCase prowadzisz wywiad z pacjentem AI, obserwujesz jego stan (MSE), zlecasz kwestionariusz przesiewowy przyciskiem „Wykonaj test", stawiasz hipotezę na koniec sesji i dostajesz informację zwrotną. Jedna rozmowa treningowa spina cały słowniczek w działanie — a każde pojęcie możesz potem pogłębić wpisem z listy powyżej.