Pytania o zasoby: czego szukać w pacjencie poza objawami

Dlaczego zasoby to pełnoprawna część diagnozy

Dwie osoby z podobnym nasileniem trudności mogą być w zupełnie innej sytuacji: jedna ma wspierającego partnera, stabilną pracę i historię wychodzenia z kryzysów, druga jest sama i wyczerpała strategie. Plan pomocy dla każdej z nich będzie inny - a różnicy nie zobaczysz, jeśli pytasz tylko o objawy. Zasoby to także paliwo samej rozmowy: pacjent, który przez godzinę mówił wyłącznie o porażkach, wychodzi z gabinetu gorzej, niż wszedł.

Trzy obszary, o które warto zapytać

Ludzie. „Na kogo może Pan liczyć, gdy jest trudno? Kto wie o tym, z czym się Pan mierzy?" - mapa wsparcia bywa większa, niż pacjent sądzi, ale bywa też pusta, i obie odpowiedzi są ważne.

Strategie. „Co do tej pory pomagało, choćby na chwilę? Jak przetrwał Pan poprzednie trudne okresy?" - historia wcześniejszych kryzysów to często historia niedocenionych kompetencji. Człowiek, który „jakoś sobie radził" przez pół roku, ma strategie - trzeba je tylko nazwać.

Wyjątki. „Czy są dni, kiedy jest trochę lepiej? Co jest wtedy inne?" - pytanie o wyjątki od problemu to klasyk z dobrego powodu: wyjątki wskazują warunki, w których problem słabnie, a to gotowe tropy do dalszej pracy.

Jak pytać, żeby nie zabrzmiało jak pocieszanie

Ryzyko pytań o mocne strony: pacjent może odebrać je jako bagatelizowanie („ale przecież ma pan wspaniałą rodzinę!"). Chroni przed tym kolejność i rama. Najpierw daj przestrzeń trudnościom - pacjent musi poczuć, że problem został usłyszany; pomaga w tym rzetelne aktywne słuchanie. Dopiero potem pytaj o zasoby, najlepiej z jawną ramą: „Dużo rozmawialiśmy o tym, co trudne. Chcę też zrozumieć, co Pana trzyma - to równie ważna część obrazu".

Słuchaj też tego, czego pacjent nie nazywa zasobem

Część zasobów pacjent pokazuje mimochodem: przyszedł na spotkanie (motywacja), opowiada o problemie z humorem (dystans), martwi się o dzieci (ważna relacja i powód do dbania o siebie), zadaje pytania (zaangażowanie). Notuj te obserwacje tak samo starannie jak objawy - przydadzą się przy budowaniu pełnego obrazu w strukturze wywiadu.

Jak przećwiczyć to w MindCase

Każdy pacjent w MindCase ma zaszyte nie tylko trudności, ale i zasoby - relacje, strategie, motywacje. Sprawdź po swojej następnej rozmowie treningowej: ile z nich udało Ci się odkryć? Jeśli niewiele, wróć i poprowadź rozmowę jeszcze raz, dokładając pytania o ludzi, strategie i wyjątki. Obraz pacjenta bez zasobów to połowa obrazu.