Pacjent odpowiada „nie wiem": pięć sposobów, żeby nie utknąć

Najpierw: nie gaś, nie przeskakuj

Dwie odruchowe reakcje psują najwięcej. Pierwsza to natychmiastowe przeskoczenie do kolejnego pytania — pacjent uczy się, że „nie wiem" skutecznie kończy temat. Druga to naciskanie („no ale jak to Pan nie wie?") — pacjent czuje się przyłapany i zamyka się mocniej. Zamiast tego potraktuj „nie wiem" jak początek odpowiedzi, nie jej koniec.

Sposób 1: pauza

Najprostszy i najczęściej pomijany. Po „nie wiem" po prostu poczekaj dwie–trzy sekundy, utrzymując spokojną obecność. Zaskakująco często pacjent sam kontynuuje: „...znaczy, może chodzi o to, że...". Pierwsze „nie wiem" bywa buforem, którym pacjent kupuje sobie czas. Jak pracować z takim milczeniem, opisujemy szerzej we wpisie o ciszy w rozmowie.

Sposób 2: zmień kanał

Jeśli pytanie dotyczyło emocji lub ocen, zejdź na konkret: zamiast „dlaczego Pan tak reaguje?" — „kiedy ostatnio tak było? Proszę opowiedzieć tę sytuację". Pytania o sceny i fakty są łatwiejsze niż pytania o wnioski. Z opowiedzianej sceny często sama wyłania się odpowiedź, której pacjent „nie wiedział".

Sposób 3: poproś o próbkę, nie o całość

„Nie musi Pan tego nazwać dokładnie. Gdyby spróbować choć w przybliżeniu — co jest najbliżej?" albo „Gdyby zgadywać — co by Pan strzelił?". Obniżenie poprzeczki z „odpowiedz" na „zgadnij" rozbraja perfekcjonizm i lęk przed złą odpowiedzią. Wielu pacjentów pod płaszczykiem „zgadywania" mówi bardzo trafne rzeczy.

Sposób 4: znormalizuj i nazwij trudność

„To trudne pytanie — mało kto ma na nie gotową odpowiedź" albo, gdy wyczuwasz napięcie: „Mam wrażenie, że o tym trudno mówić. Tak bywa i to w porządku". Czasem warto wprost sprawdzić wariant zaufania: „Nie musimy teraz w to wchodzić — wrócimy, kiedy będzie Pan gotowy". Taka reakcja buduje sojusz skuteczniej niż wyciągnięta na siłę odpowiedź.

Sposób 5: odrocz i wróć innymi drzwiami

Zanotuj temat i wróć do niego po kilkunastu minutach, z innej strony. Rozmowa się rozgrzewa: pytanie, które na początku było nie do ruszenia, w drugiej połowie spotkania bywa proste. Chroni Cię to też przed szarpaniem jednego wątku — błędem pokrewnym tym z 7 najczęstszych błędów.

Jak przećwiczyć to w MindCase

Pacjenci w MindCase odpowiadają „nie wiem" z różnych powodów — od braku wglądu po nieufność. Przećwicz świadomie wszystkie pięć ruchów i obserwuj, który otwiera którego pacjenta. Z czasem przestaniesz słyszeć w „nie wiem" ścianę — usłyszysz drogowskaz.