Wywiad z nastolatkiem: jak rozmawiać, żeby chciał rozmawiać

Nastolatek zwykle nie jest tu z własnej woli

Dorosły pacjent najczęściej sam decyduje o wizycie; nastolatka zwykle ktoś przyprowadza. To ustawia start: masz przed sobą osobę, która może traktować Cię jako przedłużenie rodziców albo szkoły. Pierwsze zadanie to pokazać, że jesteś kimś innym - nie sędzią, nie wychowawcą, nie szpiegiem mamy. Pomaga uczciwe nazwanie sytuacji: „Wiem, że to nie był Twój pomysł. Skoro już tu jesteś - chcę usłyszeć, jak to wygląda z Twojej strony, nie z ich".

Rama: kto, z kim i co z tego wyniknie

Z nastolatkiem jasna struktura spotkania jest jeszcze ważniejsza niż z dorosłym. Ustal na początku: jak będzie wyglądać rozmowa, jaka część odbędzie się bez rodzica, co z rozmowy trafi do rodziców, a co zostanie między wami - oraz jakie są granice tej poufności (bezpieczeństwo). Nastolatki są wyczulone na nieuczciwość: obietnica „wszystko zostaje między nami", której nie można dotrzymać, kosztuje więcej niż uczciwe „większość zostaje między nami, ale gdyby chodziło o Twoje bezpieczeństwo, będę musiał włączyć dorosłych - i powiem Ci o tym wprost". Rozmowę z rodzicem i nastolatkiem porządkuj podobnie jak przy osobie towarzyszącej w gabinecie: osobne głosy, osobna przestrzeń.

Kontakt bez spoufalania

Druga skrajność wobec urzędowego dystansu to gra w „spoko dorosłego": młodzieżowy slang, wymuszone żarty, udawanie rówieśnika. Nastolatki wyczuwają to bezbłędnie i oceniają bezlitośnie. Działa co innego: autentyczne zainteresowanie jego światem bez oceniania. Pytaj o konkrety życia - grę, sport, muzykę, znajomych - nie jako small talk, tylko jako pełnoprawny materiał: w tym, jak nastolatek opowiada o swoim świecie, widać energię, relacje i zmiany. „Od kiedy przestało Ci się chcieć grać z ekipą?" bywa lepszym pytaniem o nastrój niż niejedno pytanie wprost.

Od czego nie zaczynać

Nie zaczynaj od tematów, z którymi przysłali go dorośli („podobno masz problem z...") - to potwierdza, że jesteś ich pełnomocnikiem. Nie zaczynaj też od szkoły i ocen, bo to najbardziej przesłuchiwany obszar życia nastolatka. Trudniejsze tematy przyjdą łatwiej, gdy zbudujesz minimum zaufania - a przy oporze pomagają te same zasady, co przy pacjencie w oporze: nazwać, nie naciskać, dać kontrolę.

Jak przećwiczyć to w MindCase

W MindCase są pacjenci młodzi - nieufni, zdawkowi, przysłani przez innych. Przećwicz na nich wejście: uczciwe nazwanie sytuacji, rama rozmowy, start od ich świata zamiast od „problemu". Porównaj dwie własne rozmowy - jedną zaczętą od tematu rodziców i jedną od świata nastolatka - a różnicę zobaczysz czarno na białym.