PHQ-9 — przesiewowa skala depresji: co mierzy i kiedy po nią sięgnąć

Co to za narzędzie

PHQ-9, czyli Kwestionariusz zdrowia pacjenta, to krótkie narzędzie przesiewowe oceniające nasilenie objawów depresji. Składa się z 9 pozycji, a osoba badana odnosi się w nich do ostatnich 2 tygodni. Każdą pozycję ocenia na czterostopniowej skali od 0 do 3 — od „wcale” do „niemal codziennie”. Pozycje dotyczą ogólnie takich obszarów jak obniżony nastrój, utrata zainteresowań, sen, energia, apetyt, koncentracja, ocena samego siebie, tempo psychoruchowe oraz myśli o śmierci i samookaleczeniu.

Co wskazuje wynik

Suma punktów odzwierciedla nasilenie objawów: im wyższy wynik, tym większe nasilenie i tym mocniejsza przesłanka, by pogłębić ocenę. PHQ-9 nie stawia diagnozy — porządkuje obraz objawów i pomaga zdecydować, czy potrzebny jest pełny wywiad diagnostyczny. Szczególnej uwagi wymaga obszar myśli o śmierci: każda niezerowa odpowiedź powinna skłonić do rozmowy o bezpieczeństwie osoby badanej, niezależnie od wyniku łącznego.

Jak popularne i gdzie się je stosuje

To jedno z najszerzej stosowanych narzędzi przesiewowych depresji, szczególnie w podstawowej opiece zdrowotnej, gdzie pozwala szybko wyłowić pacjentów wymagających dalszej oceny. Jest też powszechnie wykorzystywane w badaniach naukowych oraz do monitorowania zmian nasilenia objawów w trakcie leczenia.

Kiedy się sprawdza (a kiedy nie)

Sprawdza się jako szybki przesiew i miara zmiany w czasie. Nie zastępuje jednak wywiadu: nie różnicuje epizodu depresyjnego od żałoby, skutków chorób somatycznych ani depresji w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej. Warto zestawiać go z innymi narzędziami przesiewowymi i zawsze z pełną oceną kliniczną.

Jak przećwiczyć to w MindCase

Podczas treningu w MindCase student prowadzący wywiad może zlecić pacjentowi (prowadzonemu przez AI) wypełnienie PHQ-9 przyciskiem „Wykonaj test” — arkusz z odpowiedziami pojawia się bezpośrednio w rozmowie. Celowo nie pokazuje on sumy punktów: policzenie wyniku i jego interpretacja należą do osoby ćwiczącej, dokładnie tak jak później w gabinecie. Pamiętaj: wynik przesiewowy to sygnał, a nie diagnoza — rozstrzyga ocena kliniczna.